Structurele aandacht voor vaccineren blijft noodzakelijk

Het RIVM heeft vandaag het vaccinatiegraadrapport van het Rijksvaccinatieprogramma gepubliceerd. Daaruit blijkt dat het percentage baby’s en kleuters dat is gevaccineerd opnieuw licht gedaald is in Nederland ten opzichte van vorig jaar. De vaccinatiegraad bij tieners is juist (licht) gestegen. De invoering van de RS-prik vanaf september 2025 laat bovendien zien dat vaccinatie werkt: tijdens het RS-seizoen lagen er aanzienlijk minder kinderen op de kinder-ic. Volgens GGD GHOR Nederland benadrukt dit de noodzaak om te investeren in een structurele, wijkgerichte aanpak van vaccineren.

Gelukkig worden verreweg de meeste kinderen in Nederland nog steeds gevaccineerd. De dalende vaccinatiegraad onder zuigelingen lijkt helaas nog iets door te zetten. Dit is echter lastig exact vast te stellen, omdat er twee nieuwe vaccinaties zijn geïntroduceerd (rotavirus-vaccinatie en de RS-prik) en doordat het RIVM sinds een aantal jaren de gegevens van sommige vaccinaties anoniem ontvangt. Een (te) lage vaccinatiegraad is zorgelijk. Het risico op infectieziekten en uitbraken wordt daarmee groter.

Wijkgerichte aanpak
Inmiddels werken veel GGD’en op verschillende vlakken al aan het verbeteren van de eigen dienstverlening rondom vaccinaties en in samenwerking met andere partijen aan de uitrol van wijkgerichte en doelgroep gerichte aanpakken. Ze informeren mensen actief en bieden direct vaccineren aan. Ook is GGD GHOR Nederland dit jaar samen met KWF een subsidietraject gestart, specifiek gericht op het verhogen van de HPV-vaccinatiegraad door middel van een lokale aanpak. Om de wijk- en doelgroepgerichte aanpak landelijk uit te rollen en structureel te borgen zijn randvoorwaarden nodig, zoals structurele financiering, voldoende (bij)scholingsmogelijkheden en samenwerking met andere expertpartners. Het ministerie van VWS heeft daartoe al de eerste stappen gezet, door dit jaar tien gemeenten een subsidie te verstrekken om specifiek aan de slag te gaan binnen wijken met de laagste vaccinatiegraad. Het RIVM onderzoekt samen met GGD’en wat verschillende doelgroepen nodig hebben om goed geïnformeerd een keuze te maken over vaccineren en GGD’en werken samen met lokale partners om mensen in de eigen wijk te bereiken. Ton Coenen, algemeen directeur GGD GHOR Nederland: ‘We hebben stappen gezet in een wijkgerichte aanpak en zien daar ook positieve resultaten van. Met afdoende randvoorwaarden en een goede samenwerking met andere partners, kunnen de GGD’en hopelijk met meer mensen in Nederland in gesprek over vaccinaties.’

Toekomstbestendige vaccinatiezorg
Het Rijksvaccinatieprogramma richt zich op een goede start van de bescherming tegen infectieziekten en ligt bij de Jeugdgezondheidszorg, die veelal wordt uitgevoerd door de GGD’en. Tegelijk stopt bescherming tegen infectieziekten niet bij 18 jaar. Vaccineren als basisvoorziening vraagt om een samenhangend levensloop breed aanbod. Vertrouwen in vaccinaties speelt hierbij een belangrijke rol en werkt door over generaties heen. Vaccineren is meer dan een prik zetten en begint met goede informatie en advies. Het kabinet werkt toe naar een toegankelijke, vanzelfsprekende en toekomstbestendige programmatische vaccinatiezorg voor volwassenen met de GGD als gecommitteerd uitvoerder, zoals beschreven in een brief aan de Tweede Kamer. Dit is een stap in de goede richting. GGD’en zien hun rol breder: zij kunnen een belangrijke rol vervullen als regionaal onafhankelijk en herkenbaar aanspreekpunt voor informatie, advies en toeleiding rond vaccinaties voor inwoners van alle leeftijden en achtergronden.