“Gezondheidsverschillen? Dat is zo breed, je moet kiezen.”

In het Landelijk Leernetwerk Preventie en Gezondheidsbevordering komen professionals samen om kennis en ervaringen te delen en uit te wisselen. Zo werken zij samen aan oplossingen voor vraagstukken met betrekking tot de thema’s van de leernetwerken, gebaseerd op de ketenaanpakken zoals beschreven in het Gezond en Actief leven Akkoord (GALA). Daar is het leernetwerk Sociaal Economische Gezondheidsverschillen aan toegevoegd. In een zevenluik komt elk leernetwerk terug met zijn eigen uitdagingen en doorbraken.

Gezondheidsverschillen verkleinen: hoe doe je dat en waar begin je?

In het leernetwerk Sociaaleconomische gezondheidsverschillen zoeken deelnemers bewust naar focus. Trekker Fieke Raaijmakers: ‘We doen inspiratie op van elkaar en leren van overwegingen en keuzes.’

‘Als econoom kijk ik nét even anders,’ vertelt Fieke Raaijmakers, trekker van het leernetwerk Sociaaleconomische gezondheidsverschillen en strategisch beleidsadviseur bij GGD Gelderland-Midden. ‘We weten dat er veel winst te behalen is met preventie en door de gezonde keuze de gemakkelijke keuze te maken, maar er gaat een beperkte hoeveelheid geld heen. Terwijl allerlei akkoorden de urgentie ervan benadrukken, zoals het Integraal Zorgakkoord (IZA), het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) en het Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord (AZWA).’

Nuanceverschil verandert de kijk

Toch begint de uitdaging al bij de woorden sociaaleconomische gezondheidsverschillen zelf. ‘Sommigen hebben het over het terugdringen van verschillen, anderen over het verkleinen van achterstanden. Dat lijkt een nuanceverschil, maar inhoudelijk kijk je daardoor anders naar het vraagstuk. Uiteindelijk gaat het erom dat kwetsbare mensen gezonder worden. Alleen: ook dat kan over bijna alles gaan. Denk aan gezondheidsvaardigheden, kansengelijkheid, bestaanszekerheid en passende, toegankelijke zorg.’

Fieke: ‘Bekijk je het vraagstuk als een satéprikker die dwars door alle andere problemen heen speelt? Of is het een thema op zich? Het onderwerp is zó breed dat we op zoek zijn naar kaders. Niet om het kleiner te maken, maar om ergens te kunnen beginnen.’

Overwegingen van andere GGD’en

GGD Amsterdam heeft al ervaring in het terugdringen van gezondheidsachterstanden. ‘In de eerste bijeenkomst hebben zij een aantal dilemma’s gedeeld waar zij in de praktijk tegen aan lopen’, vertelt Fieke. ‘Zo wil je middelengebruik niet stimuleren en wil je dus dat roken niet meer mag in de buurt van buurthuizen. Maar daarmee zorg je dat een groep mensen niet meer komt, die juist het aanbod van buurthuizen goed kan gebruiken. Verder: Als je kiest voor bepaalde thema’s, doelgroepen of buurten, betekent dat dan dat je écht niks meer doet voor de rest?’

Fieke: ‘Tijdens de eerste bijeenkomst schetste Pharos kort wat gezondheidsverschillen zijn, welke oorzaken daaraan ten grondslag liggen en ging vooral in op welke beweging we moeten maken om gezondheidsverschillen te verkleinen.’ Bekend is volgens Fieke dat de kern van sociaaleconomische gezondheidsverschillen ligt in een opeenstapeling van factoren. ‘Het gaat over inkomen, opleiding, gezondheidsvaardigheden, maar ook over wonen, stress, tijd en ruimte om met opvoeding bezig te zijn. Het stapelt zich. En juist daardoor is het zo complex om aan te pakken. Er is niet één knop waar je aan kunt draaien.’

Constructief samen leren

Het leernetwerk bestaat uit GGD-professionals, zoals gezondheidsbevorderaars, adviseurs publieke gezondheid en beleidsadviseurs. ‘Als leernetwerk zijn we zelf verantwoordelijk voor het succes en de invulling’, stelt Fieke vast. ‘Tijdens de eerste bijeenkomst hebben we dan ook besproken hoe we invulling willen gaan geven aan het netwerk. Anders blijven we met elkaar luchtfietsen. Daarnaast zijn gezondheidsverschillen van iedereen en tegelijkertijd van niemand. Dat maakt het ingewikkeld om te bepalen wie er wat mee moet of kan.’

Het leernetwerk gebruikt per bijeenkomst een thema als kapstok. Op deze manier wil het leernetwerk kijken wat binnen het bereik van de GGD ligt en welke samenwerking nodig is. Op het programma van de bijeenkomst in juni stond bestaanszekerheid.

Nieuwe deelnemers zijn van harte welkom. ‘Je hoeft niet per se het onderwerp onder je hoede te hebben en je hoeft geen voorkennis te hebben. We zijn vooral op zoek naar enthousiaste mensen die met elkaar willen leren wat je als GGD voor mensen in kwetsbare omstandigheden kunt doen om hun gezondheid en welzijn te bevorderen.’