Jongvolwassenen bevinden zich in een fase van hun leven vol veranderingen die kunnen leiden tot onzekerheid, zorgen en stress. School of studie is voor hen de grootste bron van stress. Daarnaast maken veel jongvolwassenen zich zorgen over geld en maatschappelijke ontwikkelingen. Middelengebruik is volgens hen volledig genormaliseerd in de samenleving, waardoor de drempel laag is om zelf te gebruiken. Wel weten jongvolwassenen goed wat voor hulp ze nodig hebben. Dit blijkt uit het kwalitatieve onderzoek uitgevoerd door EMMA, waarin jongvolwassenen vertellen over hun ervaringen, gevoelens en perspectieven met betrekking tot hun mentale gezondheid, stress en middelengebruik. De resultaten en adviezen staan beschreven in een factsheet en rapport.
Levensfase vol verandering
De belangrijkste aspecten die volgens jongvolwassenen een rol spelen in hun mentale gezondheid zijn hun sociale netwerk, grip, stabiliteit en structuur in hun leven, hun toekomstbeeld en hun zelfbeeld. De vele veranderingen die jongvolwassenen doormaken in deze fase van hun leven kunnen leiden tot onzekerheid en verminderde grip op het leven. Het volwassen worden brengt meer verantwoordelijkheid en zorgen over de toekomst met zich mee. Deze onzekerheid en zorgen hebben stressgevoelens als gevolg, die bij langer aanhouden leiden tot fysieke en mentale klachten. Jongvolwassenen willen leren om beter met hun toenemende verantwoordelijkheden om te gaan.
Jongvolwassenen vinden dat mentale gezondheid bespreekbaar gemaakt moet worden en het onderwerp genormaliseerd: het is normaal om je niet altijd oké te voelen. Daarnaast moet laagdrempelige informatie en hulp aangeboden worden. Samen met jongvolwassenen is een video gemaakt waarin ze uitleggen hoe leeftijdsgenoten op een laagdrempelige manier mentale gezondheid kunnen bespreken.
Zorgen door maatschappelijke ontwikkelingen
School en studie vormen de grootste bron van stress onder jongvolwassenen. Het gaat hierbij om prestatiedruk, toetsdruk en drukke agenda’s, maar ook druk om geen studievertraging op te lopen en daarmee hun studieschuld te vergroten. Geld is een groot punt van zorg voor jongvolwassenen. Maatschappelijke ontwikkelingen, zoals de krappe woningmarkt, het strengere leenstelsel en stijgende prijzen, brengen een onzekerheid in bestaan met zich mee die jongvolwassenen (financiële) stress opleveren. Verder merken jongvolwassenen dat polarisatie en verschillen tussen groepen zijn toegenomen. Jongvolwassenen adviseren om te zoeken naar verbinding en inclusie. Ze pleiten voor minder focus op verschillen en het stimuleren van respectvolle dialogen en ontmoetingen tussen verschillende groepen. Ook roepen ze politici en bekende personen op om zich verbindend uit te spreken.
De coronaperiode heeft nog zowel negatieve als positieve gevolgen. Sommige jongvolwassenen kampen door corona met sociale onzekerheid en achterstanden in school of werk, zoals moeite met plannen of een gebrek aan praktijkervaring. Anderen hebben juist meer rust, zelfreflectie en hechtere banden met hun omgeving overgehouden aan deze periode.
Middelengebruik is ‘normaal’
Volgens jongvolwassenen is middelengebruik genormaliseerd in de samenleving, waardoor de drempel om zelf te gebruiken lager is. Vooral alcohol hoort volgens jongvolwassenen bij sociale gebeurtenissen. Tijdens het uitgaan, samenkomen met vrienden en na het sporten wordt alcohol gedronken. Alcohol drinken is volgens hen de norm. Groepsdruk en groepsbeïnvloeding zijn hoog en jongvolwassenen ervaren dat ze zichzelf moeten verantwoorden als ze geen alcohol drinken.
Opvallend is het gemak waarmee jongvolwassenen via illegale routes aan middelen kunnen komen. Via sociale media zoals Snapchat en Instagram kunnen bestellingen geplaatst worden, die soms zelfs voor de deur worden afgeleverd. Het gaat hierbij vooral om drugs, vapes en sigaretten. Jongvolwassenen zien steeds meer excessief gebruik om hen heen en merken dat jongeren steeds vroeger beginnen met bijvoorbeeld alcohol.
Jongvolwassenen roepen op tot denormalisatie van middelengebruik. Ze pleiten voor een maatschappelijke normverschuiving, ondersteund door campagnes en rolmodellen. Daarnaast moet de kennis over middelengebruik en de risico’s hiervan onder jongvolwassenen vergroot worden.
Verdiepend onderzoek Gezondheidsmonitor Jongvolwassenen
Onderzoeks-, advies- en participatiebureau EMMA heeft, in opdracht van GGD GHOR Nederland, namens de GGD’en en het RIVM, dit kwalitatieve onderzoek uitgevoerd. Het doel was om verdieping en duiding te geven aan de uitkomsten van de Gezondheidsmonitor Jongvolwassenen 2024. In totaal deden 58 jongvolwassenen mee aan dit kwalitatieve onderzoek, bestaande uit vijf groepsgesprekken en veertien één-op-één interviews. Een adviesgroep van jongvolwassenen heeft op verschillende momenten tijdens het onderzoek meegedacht over de methode en gereflecteerd op de uitkomsten.
De Gezondheidsmonitor Jongvolwassenen 2024 is een vragenlijstonderzoek over gezondheid, welzijn en leefstijl onder 16- tot en met 25-jarigen, uitgevoerd door de GGD’en en het RIVM en ondersteund door GGD GHOR Nederland. De vragenlijst is ingevuld door ruim 135.000 jongvolwassenen in de eerste helft van 2024.
De Gezondheidsmonitor Jongvolwassenen 2024, inclusief deze kwalitatieve verdieping, is onderdeel van het Gezondheidsonderzoek COVID-19 van Netwerk Gezondheidsonderzoek bij Rampen, in opdracht van het ministerie van VWS en ZonMw.
Meer informatie: