TBC

Tuberculosebestrijding is een belangrijke taak voor GGD’en binnen de infectieziektebestrijding. Hoewel tuberculose (tbc) in Nederland relatief weinig voorkomt, blijft waakzaamheid noodzakelijk. Na decennia van daling neemt het aantal meldingen sinds 2024 weer iets toe. Wereldwijd is tuberculose nog altijd de dodelijkste infectieziekte en in Nederland is tuberculose meldingsplichtig.  

Tbc wordt veroorzaakt door een bacterie. Van de verschillende vormen van tbc komt longtuberculose het vaakst voor. Wanneer iemand besmet raakt met tbc, wordt deze persoon niet altijd direct ziek. De tbc-bacterie kan tientallen jaren in een latente, slapende vorm in het lichaam aanwezig zijn en later weer actief worden. Daardoor kan iemand ook vele jaren na besmetting alsnog ziek worden. De ziekte is goed te behandelen met verschillende medicijnen. 

Risicogroepen 

In Nederland komt tuberculose steeds minder vaak voor bij mensen die in Nederland zijn geboren. Vier op de vijf personen met tuberculose is geboren in het buitenland. Immigranten en asielzoekers uit hoog-incidente landen die naar Nederland komen, worden daarom verplicht gescreend op tuberculose.  Tbc is daarmee ook onderdeel van de Publieke Gezondheid Asielzoekers (PGA).  

Andere risicogroepen zijn maatschappelijk kwetsbare groepen zoals dak- en thuislozen, mensen in penitentiaire inrichtingen en mensen met een verslaving.  

Tbc-bestrijding in Nederland: samenwerking GGD’en en partners 

Tbc-bestrijding door de GGD’en richt zich op het zo vroeg mogelijk opsporen van tbc, het voorkomen van verdere verspreiding van tbc en het bieden van verantwoorde zorg aan cliënten. 

Hiervoor werken de GGD’en samen in vier regionale expertisecentra (REC). Door kennis, capaciteit en expertise regionaal te bundelen, kunnen de GGD’en de kwaliteit en continuïteit van de tbc-bestrijding beter waarborgen.  

De GGD’en hebben de volgende taken in de bestrijding van tbc:  

• surveillance van tuberculose in het kader van de meldingsplicht; 
• het zo vroegtijdig mogelijk opsporen en zo nodig behandelen en begeleiden van personen die geïnfecteerd zijn of tuberculose hebben;  
• het geven van voorlichting over tuberculose;   
• zorgdragen voor toegang tot diagnostiek, behandeling en begeleiding van doelgroepen; 
• bron en contactonderzoek; 
• beleidsadvisering; 
• het voeren van regie in het netwerk voor de bestrijding van tuberculose binnen de regio;  
• het uitvoeren van epidemiologisch onderzoek en toegepast wetenschappelijk onderzoek.  

Behalve de GGD spelen ook klinisch specialisten, in het bijzonder longartsen, infectiologen en microbiologen en andere ketenpartners een rol in de tbc-bestrijding.  

Samenwerking is er verder met onder andere de volgende partijen: 

• ziekenhuizen; 
• arbodiensten; 
• huisartsen; 
• thuiszorg; 
• medische diensten van asielzoekerscentra en penitentiaire inrichtingen; 
• medewerkers van de drugshulpverlening en dak- en thuislozenopvang; 
• kennisinstituten, zoals het RIVM en KNCV Tuberculosefonds.

De GGD’en dragen zorg voor de samenwerking en samenhang van de tbc-bestrijding in de regio. 

De rol van GGD GHOR Nederland 

GGD GHOR Nederland heeft als taak het faciliteren en maken van landelijke afspraken en het uitvoeren van (landelijke) projecten die de tbc-bestrijding versterken.  Ook het ondersteunen van GGD’en bij de ontwikkeling van een toekomstbestendige strategie voor de tbc-bestrijding maakt hier onderdeel van uit.  

Om deze taken te vervullen, werkt GGD GHOR Nederland samen met verschillende partners. Dat zijn onder andere het Ministerie van VWS, het RIVM, KNCV Tuberculosefonds,  beroepsverenigingen VvAwT, V&VN, MTM BeVe en COA.

In 2020 zijn de landelijke taken voor de tbc-bestrijding verdeeld over drie organisaties: GGD GHOR Nederland, KNCV Tuberculosefonds en het RIVM. De verdeling van de taken is vastgelegd in het Transitieplan landelijke taken in de tuberculosebestrijding.

iTBC

iTBC is een landelijk patiënt-informatiesysteem dat het mogelijk maakt gegevens rond tuberculosebestrijding veilig en verantwoord vast te leggen. Het systeem is ontwikkeld in opdracht van GGD GHOR Nederland.  

Het informatiesysteem ondersteunt publieke taken, zoals bevolkingsonderzoek, screening en individuele patiëntenzorg. iTBC voldoet aan de Europese privacyrichtlijnen. 

GGD GHOR Nederland faciliteert het gebruik en beheer van iTBC ten behoeve van de werkzaamheden van de GGD’en.