Simone Kukenheim versterkt bestuur GGD GHOR Nederland05 november 2026
Simone Kukenheim treedt toe tot het bestuur van GGD GHOR Nederland. Het bestuur bestuurt de verschillende juridische entiteiten van GGD GHOR Nederland ...
Lees meer
Door klimaatverandering stijgt de gemiddelde temperatuur en nemen weersextremen toe (hogere temperaturen, langere hittegolven). Ook komen er meer periodes van droogte en hevige buien. Hitte kan leiden tot meer vroegtijdige sterfte en meer ziekte, vooral bij kwetsbare groepen.
Bij hitte, hevige buien en droogte staat de kwaliteit van het oppervlaktewater onder druk, waardoor gezondheidsrisico’s toenemen als mensen hiermee in contact komen. Ook kunnen sommige planten- en diersoorten, die negatieve gevolgen kunnen hebben voor de gezondheid (zoals teken, muggen, ambrosia en de eikenprocessierups), profiteren van klimaatverandering (zoals mildere winters) en van klimaatadaptatie (zoals aanleg van waterberging en groen).
Tegelijkertijd wordt door deze veranderingen mogelijk meer gerecreëerd in de natuur wat zowel gezondheid bevordert als potentiële gezondheidsrisico’s met zich meebrengt. Tenslotte wordt het hooikoortsseizoen langer en intenser door klimaatverandering. Het is daarom van groot belang om de openbare ruimte klimaatbestendiger te maken. Dit gaat hand in hand met meer groen en water. Het is bij deze inzet van groen en water wel van belang rekening te houden met mogelijk ongewenste neveneffecten zoals ongedierte, verspreiding van infectieziekten en het voorkomen van blootstelling aan allergenen.
Bij het omgaan met en beperken van de gezondheidsrisico’s door klimaatverandering is niet alleen een rol weggelegd voor inwoners zelf, maar ook voor overheden en maatschappelijke partners zoals schoolbesturen, organisatoren van evenementen, ondernemers met grote bedrijventerreinen en bijvoorbeeld attractieparken. Gezamenlijk moet worden gezocht naar oplossingen om deze effecten te verminderen en tegelijkertijd een gezonde leefstijl en gezonde leefomgeving te verkrijgen en te behouden. De volgende kernwaarden en adviezen zijn mede gebaseerd op de GGD handreiking Klimaatadaptatie en Gezondheid.
Door klimaatverandering komen warm zomerweer en hittegolven vaker voor. Dit resulteert in een toename van hittestress bij inwoners. Hoe hoger de buitentemperatuur en hoe langer de hitteperiode, hoe meer gezondheidseffecten er te verwachten zijn.
Dit varieert van relatief milde effecten, zoals slaapverstoring, tot ernstige klachten die kunnen leiden tot ziekenhuisopnamen en (over)sterfte tijdens een periode van hitte. Gezondheidseffecten van hitte worden versterkt door hoge zonstraling, lage windsnelheid en hoge luchtvochtigheid. Blootstelling aan hitte is te beperken door het aanpassen van het gedrag, de woning en de fysieke leefomgeving.
Deze geeft een integraal overzicht van de hitte-effecten en maatregelen die gemeenten kunnen nemen, met verwijzingen naar relevante documenten. Een lokaal hitteplan kan onderdeel zijn van een integraal actieplan hitte.
Bekijk deze linkjes voor meer informatie/inspiratie:
▶ Menukaart Hitte en Handreiking Integraal Actieplan
▶ Handreiking Klimaatadaptatie en Gezondheid module hitte 2025
Bijvoorbeeld op plekken met een lokaal hitte-eiland of waar veel kwetsbare mensen wonen. Maak gebruik van de Klimaateffectatlas. Deze geeft een eerste beeld van de sociale kwetsbaarheid bij hitte en kan een hulpmiddel zijn bij de prioritering van buurten voor hittemaatregelen.
Bekijk deze linkjes voor meer informatie/inspiratie:
▶ Klimaateffectatlas
Hierin wordt op gemeentelijk niveau beschreven welke maatregelen gezondheidsrisico’s van hitte voorkomen. Zowel voorafgaand aan het zomerseizoen (primaire preventie), als tijdens een hete periode (primaire én secundaire preventie). Een lokaal hitteplan is bedoeld voor individuele verzorgers en zorgprofessionals, zorginstellingen en maatschappelijke organisaties die samenwerken en/of in verbinding staan met kwetsbare doelgroepen. Het plan bevat verwijzingen naar heldere informatie over hitte-gerelateerde risico’s en biedt handvatten om gezondheidsschade te voorkomen.
Bekijk deze linkjes voor meer informatie/inspiratie:
▶ Handreiking lokaal hitteplan: Klimaatadaptatie Nederland
▶ Menukaart hitte
Maak gebruik van het stappenplan in de handreiking 3.0 hitte in bestaande woningen en heb extra aandacht voor wijken waar met versteende wijken met kwetsbare doelgroepen en voor hitte kwetsbare woningen. Gebruik voor deze informatie de Klimaateffectatlas. Heb extra oog voor bestaande woningen waarin nog geen bouwnormen voor hitte zijn geïmplementeerd.
Bekijk deze linkjes voor meer informatie/inspiratie:
▶ Klimaateffect atlas
▶ Handreiking hitte in bestaande woningen
Bewustwording voor ontharding van tuinen door bewoners te stimuleren mee te doen met Operatie Steenbreek of NK tegelwippen (of vergelijkbaar).
Bekijk deze linkjes voor meer informatie/inspiratie:
▶ Klimaatadaptatie Brabant: ik ben een inwoner
▶ NK Tegelwippen
▶ Stichting Steenbreek I Samen van verstening naar vergroening
Dit zorgt voor een daling van de omgevingstemperatuur.
Bekijk deze linkjes voor meer informatie/inspiratie:
▶ Toolbox: vertrekpunten, praktijkvoorbeelden en instrumenten
Houd rekening met het effect van het omliggende gebied op de opwarming van bebouwing. Dit is zowel effectief in het verminderen van hitte als het verlagen van blootstelling aan UV-straling. Zorg voor een groene openbare ruimte en gebruik bouwmaterialen in de openbare ruimte met hoge reflectie en/of lage absorptie van zonstraling.
Bekijk deze linkjes voor meer informatie/inspiratie:
▶ Handreiking hitte in bestaande woningen
Bekijk deze linkjes voor meer informatie/inspiratie:
▶ Hitte bij evenementen – GGD Gelderland-Zuid
Blootstelling aan UV-straling is de voornaamste oorzaak van het ontstaan van huidkanker. Door klimaatverandering neemt de blootstelling aan UV-straling in Nederland toe. Door een schaduwrijke omgeving te creëren en in te zetten op bewustwording en gedragsverandering, kan blootstelling aan UV-straling worden verminderd.
Stimuleer organisaties met kwetsbare doelgroepen om dit ook te doen: bijvoorbeeld scholen en kinderdagverblijven.
Bekijk deze linkjes voor meer informatie/inspiratie:
▶ Bescherm je kind tegen de zon en verklein de kans op huidkanker later
▶ Tips voor ouders — Huidfonds
▶ GGD Leefomgeving – Tips voor in de zon
▶ De Zonnetjesweek – Samen veilig in de zon!
▶ Smeerbeleid kinderopvangorganisatie Humankind
Om overmatige blootstelling aan UV-straling te voorkomen.
Bekijk deze linkjes voor meer informatie/inspiratie:
▶ Handreiking Klimaatadaptatie en Gezondheid module UV-straling 2025
▶ Duitse Richtlijn Preventie van Huidkanker
▶ Proefschrift K.A.H.J. Thoonen over kennis over de gevaren UV-straling
Bekijk deze linkjes voor meer informatie/inspiratie:
▶ GGD Leefomgeving – Tips voor in de zon
▶ KWF: Hoe kan je jezelf beschermen tegen de zon
▶ Huidfonds: voorkom huidkanker
Deze maatregelen zorgen voor schaduw, zoals dakconstructies en zonneschermen – of doeken.
Bekijk deze linkjes voor meer informatie/inspiratie:
▶ AWGL: schaduwmaatregelen tegen UV-straling
Bekijk deze linkjes voor meer informatie/inspiratie:
▶ Bezonning: zonlicht en schaduw | Informatiepunt Leefomgeving
Bekijk deze linkjes voor meer informatie/inspiratie:
▶ Schaduw op fiets- en wandelpaden | Atlas Leefomgeving
▶ AWGL: schaduwmaatregelen tegen UV-straling
▶ Stedenbouwkundige schaduwvoorzieningen | Groenblauwe Netwerken
Bekijk deze linkjes voor meer informatie/inspiratie:
▶ Smeerbeleid kinderopvangorganisatie Humankind
▶ Eerst smeren dan serveren
Zowel klimaatverandering als klimaatadaptatie kunnen het risico op optreden van allergenen, dierplagen en infectieziekten beïnvloeden. Het risico op infectieziekten wordt bepaald door de ziekteverwekkers zelf, door onze leefomgeving en door ons gedrag.
Stijgende temperaturen van de lucht en het water en de toegenomen kans op overstromingen kunnen o.a. resulteren in uitbraken van (nieuwe) lucht-, water-, voedsel- vector- overdraagbare infectieziekten. De geografische verspreiding, de seizoensvariatie en de incidentie van infectieziekten kunnen daarnaast ook veranderen door de verschillende effecten van klimaatverandering.
Informeer mensen over de kwaliteit van het zwemwater door ze te wijzen op zwemwater.nl. Stimuleer hygiënemaatregelen voor, tijdens of na het zwemmen. Zorg voor een schone omgeving zonder zwerfvuil en communiceer actief over gedragsadviezen gericht op recreëren in open water.
Bekijk deze linkjes voor meer informatie/inspiratie:
▶ Zwemwater.nl | Vind een zwemplek
▶ RIVM: hygiënemaatregel en gedragsadviezen
▶ Wildzwemmen | RIVM
Neem maatregelen om de waterkwaliteit te verbeteren door maatregelen te implementeren die te vinden zijn op het Kennisportaal Klimaatadaptatie. Zorg voor voldoende waterkwaliteitsmetingen bij speelplekken en gebruik voor de bepaling van de veiligheid van het water de waterkwaliteitscheck. Houd bij gebruik van irrigatiewater rekening met waterkwaliteit. Voorkom daarbij fecale verontreiniging door (huis)dieren en mensen.
Bekijk deze linkjes voor meer informatie/inspiratie:
▶ Kennisportaal Klimaatadaptatie
▶ Factsheet Blauw en Groen, Goed Doen, onderdeel water
▶ Waterkwaliteitscheck
Versterk de biodiversiteit. Neem preventieve maatregelen tegen teken – en voorkom tekenbeten. Voorkom groeiplaatsen van muggen – en voorkom muggenbeten. Bevorder de biodiversiteit.
Bekijk deze linkjes voor meer informatie/inspiratie:
▶ Handreiking Klimaatadaptatie en Gezondheid module infectieziekten 2025
▶ Preventieve maatregelen tegen teken
▶ Factsheet Klimaatadaptatie Blauw en infectieziekten
▶ Factsheet klimaatadaptatie Groen en infectieziekten
▶ Muggen in huis: tips voor bestrijden | Milieu Centraal
▶ Bevorder de biodiversiteit tegen steekmuggen
Bekijk deze linkjes voor meer informatie/inspiratie:
▶ Factsheet Groen en allergenen
▶ Bomenkompas LUMC
Simone Kukenheim treedt toe tot het bestuur van GGD GHOR Nederland. Het bestuur bestuurt de verschillende juridische entiteiten van GGD GHOR Nederland ...
Lees meer
De coronapandemie heeft een negatieve invloed gehad op het welzijn van mensen en de verbondenheid met anderen. Vooral jongeren, mensen met een ...
Lees meer
Sinds eind september kunnen mensen die in de doelgroep vallen weer een coronaprik halen bij de GGD’en. De prik wordt gegeven ...
Lees meer