Benchmark GGD’en

GGD’en monitoren al jaren de kwaliteit van hun werk. Dit gebeurt door middel van de Benchmark voor GGD’en. Sinds 2012 wordt een Benchmark opgesteld op basis van een aantal indicatoren. Vanaf 2018 zijn de resultaten openbaar. De Benchmark verschijnt om de twee jaar.

Rijksoverheid en gemeenten samen verantwoordelijk voor publieke gezondheid
De organisatie van de publieke gezondheidszorg is in Nederland geregeld via de Wet publieke gezondheid (Wpg). De Rijksoverheid, specifiek de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS), is de eerstverantwoordelijke voor een goed functionerende infrastructuur voor publieke gezondheid.

Het ministerie van VWS heeft vier taken als pijler benoemd voor de publieke gezondheid:
1 Monitoring, signalering, advisering
2 Gezondheidsbescherming
3 Crisisbeheersing
4 Toezicht

Daarnaast is in de Wpg bepaald dat gemeenten ook Jeugdgezondheidszorg moeten aanbieden. Deze taak hebben de meeste gemeenten belegd bij de GGD.

Regionaal en lokaal maatwerk
De gemeente is verantwoordelijk voor de publieke gezondheid van haar inwoners. GGD’en zijn gemeenschappelijke regelingen en worden bestuurd door de wethouders van deelnemende gemeenten.
Er zijn in totaal 25 GGD’en in Nederland; een landelijk dekkend netwerk. De Wpg schrijft voor welke taken de gemeenten aan de GGD moeten toewijzen. Deze taken worden landelijk uniform uitgevoerd. Dat pakket is verbonden met andere taken die de GGD’en van oudsher verrichten. Zo zijn het ministerie van VWS en de gemeenten samen verantwoordelijk voor de publieke gezondheid.

De taken die de GGD’en voor gemeenten in hun regio’s uitvoeren – collectief en/of op basis van maatwerk – zijn breed en voortdurend in ontwikkeling. Naast de basistaken, kunnen de taken die de GGD’en uitvoeren per regio dus variëren, omdat zij inspelen op de lokale en regionale behoeften in gemeenten.

Instrument om van elkaar te leren
Voor de Benchmark is voor elk van de vier pijlers en voor de veelvoorkomende taken een aantal indicatoren geselecteerd. Zo geeft de Benchmark een beeld van het werk van de GGD’en.
Doordat GGD’en regionaal en lokaal maatwerk leveren, zijn de werkzaamheden van de 25 GGD’en niet allemaal hetzelfde. Dit zien we natuurlijk terug in de Benchmark. Het betekent dat soms extra uitleg nodig is om de GGD’en te vergelijken. Ook kunnen bepaalde gegevens niet door alle GGD’en worden aangeleverd, bijvoorbeeld omdat het over Jeugdgezondheidszorg (JGZ) gegevens gaat, terwijl de betreffende GGD geen JGZ uitvoert voor haar gemeenten.

De meest recente Benchmarkrapportage geeft de resultaten weer over 2019. Het rapport is ingedeeld op basis van de vier pijlers en de veelvoorkomende taken. Wat er precies wordt verstaan onder de genoemde pijlers en de veelvoorkomende taken, wordt in het rapport toegelicht. Vervolgens worden de bijbehorende indicatoren en de resultaten weergegeven en waar nodig toegelicht. De lijst met indicatoren is niet uitputtend: de Benchmark wordt de komende jaren steeds verder ontwikkeld.


Vragen en antwoorden over de Benchmark

Wat is het doel van de Benchmark?
De Benchmark is bedoeld als instrument voor GGD’en om kennis en ervaringen te delen en van elkaar te leren.

Hoe vaak komt de Benchmark uit?
De Benchmark verschijnt om de twee jaar.

Waarom verschijnt de Benchmark om de twee jaar?
Omdat doorgaans de resultaten niet veel verschillen, kiezen we voor een tweejaarlijkse Benchmark.

Doen alle GGD’en mee aan de Benchmark?
Ja, alle 25 GGD’en doen mee aan de Benchmark.

Waarom hebben de GGD’en gekozen voor deze indicatoren?
Deze indicatoren zijn een afspiegeling van de diverse taken die GGD’en uitvoeren in het kader van de Wet publieke gezondheid (Wpg) en taken die de GGD’en uitvoeren voor gemeenten in hun regio. De keuze van de indicatoren is afgestemd met het ministerie van VWS, het RIVM en de voorzitters van de GGD’en (Bestuurlijke Adviescommissie Publieke Gezondheid: BacPG).

Waarom worden veel indicatoren uitgedrukt per 100.000 inwoners?
Omdat de GGD-regio’s qua grootte van elkaar verschillen, worden veel indicatoren uitgedrukt per 100.000 inwoners. Op deze manier kunnen GGD’en de resultaten beter met elkaar vergelijken. Anders zouden de grote regio’s bijna altijd hoog scoren op een indicator en zegt het resultaat daarmee niets.

Waarom verschillen GGD’en van elkaar en waarom zijn de (gegevens van) GGD’en niet zomaar te vergelijken?
De gemeente is verantwoordelijk voor de publieke gezondheid van haar inwoners. GGD’en zijn gemeenschappelijke regelingen en worden bestuurd door de wethouders ‘zorg/sociaal domein’ van deelnemende gemeenten. Er zijn in totaal 25 GGD’en in Nederland; een landelijk dekkend netwerk. De Wet publieke gezondheid (Wpg) schrijft voor welke taken de gemeenten aan de GGD moeten toewijzen; deze taken worden landelijk uniform uitgevoerd. Dat pakket is verbonden met andere taken die de GGD’en van oudsher verrichten. Zo zijn het ministerie van VWS en de gemeenten samen verantwoordelijk voor de publieke gezondheid. De taken die de GGD’en voor gemeenten in hun regio’s uitvoeren – collectief en/of op basis van maatwerk – zijn breed en voortdurend in ontwikkeling. Naast de basistaken, kunnen de taken die de GGD’en uitvoeren per regio dus variëren omdat zij inspelen op de lokale en regionale behoeften in gemeenten.

Welke Benchmarkresultaten zijn openbaar?
De Benchmark dient als middel voor de GGD’en om van elkaar te leren en met elkaar te kunnen vergelijken. In 2017 is de stap gezet naar een openbare Benchmark omdat de Inspectie voor de Gezondheidzorg en Jeugd (IGJ) hier om vroeg en omdat de GGD’en vinden dat deze stap nuttig was in het kader van transparantie van de sector. De rapporten van 2017 en 2019 zijn daarom openbaar.

Wat zei de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) eerder over de GGD’en?
De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) concludeerde in 2016 op basis van een drietal onderzoeken dat de GGD’en hun taken goed uitvoeren. Dat zagen we terug in de Benchmark van 2017. De resultaten laten zien hoe divers de GGD’en zijn en hoe elke regio maatwerkoplossingen biedt aan haar gemeenten.
De Inspectie zag in 2016 dat de GGD’en gericht zijn op innovatie en het bieden van toegevoegde waarde voor burgers, gemeenten, zorgaanbieders en het rijk. De GGD wil een betekenisvolle rol in preventie, gezondheid en veiligheid, zodat mensen zoveel mogelijk een gezond en veilig leven leiden.

Zijn er meer cijfers beschikbaar? Bijvoorbeeld over 2020?
De meest recente Benchmark bevat cijfers uit 2019 die horen bij de indicatoren van onze Benchmark. Dit rapport komt tot stand door een grote uitvraag onder alle 25 GGD’en die wij tweejaarlijks opzetten en vervolgens openbaar maken. Dit vergt veel voorbereiding van GGD’en en is arbeidsintensief om te genereren. Wij beschikken niet over de gegevens van 2020 en vragen onze GGD’en niet om een tussentijdse Benchmark uit te voeren of tussentijds cijfers op te halen.


Benchmarkresultaten
Meer weten over het werk van de GGD’en? Bekijk de Benchmarkresultaten: