TBC

Een aparte taak voor de GGD’en binnen de infectieziektebestrijding is het bestrijden van tuberculose. Tbc is een besmettelijke infectieziekte die wordt veroorzaakt door een bacterie.

Tuberculose komt in Nederland niet veel meer voor, maar is wel de derde meest voorkomende infectieziekte in Nederland. Ook bestaan er effectieve antibiotica om tbc te behandelen; een behandeling duurt zes maanden. Toch blijft waakzaamheid belangrijk. Tbc is ernstig omdat er sprake is van een hoge ziektelast voor het individu. Bij niet of niet goed behandelen kan de ziekte dodelijk zijn.

Longtuberculose komt het vaakst voor. Patiënten met (besmettelijke) longtuberculose dragen de bacteriën via de lucht over op mensen die dichtbij komen; inademen kan leiden tot infectie. Gemiddeld ontwikkelt 5 tot 10 procent van de geïnfecteerden soms pas na jaren tbc.

GGD’en en partners werken samen

Tbc-bestrijding door de GGD’en draait in eerste instantie om het zo vroeg mogelijk opsporen van de infectieziekte. Dit doen de GGD’en door risicogroepen te screenen (zie hieronder: ‘Wet op Bevolkingsonderzoek’) en na een melding van tbc bron- en contactonderzoek te doen. Als er een uitbraak is, proberen ze die onder controle te krijgen. Daarnaast biedt een sociaal-verpleegkundige van de GGD alle patiënten begeleiding. Ook degenen die in het ziekenhuis worden behandeld.

Behalve de GGD spelen ook klinisch specialisten (in het bijzonder longartsen, infectiologen en microbiologen) en andere ketenpartners een rol in de tbc-bestrijding.

Samenwerking is er met de volgende partijen:

En organisaties waar relatief vaak tbc voorkomt:

  • Medische diensten van penitentiaire inrichtingen en asielzoekerscentra
  • Medewerkers van de drugshulpverlening en dak- en thuislozenopvang

Wat GGD GHOR Nederland doet

GGD GHOR Nederland gaat voor een toekomstbestendige herinrichting van de tbc-bestrijding. Daarbij ondersteunen we de GGD’en. We adviseren en stimuleren hen om samen te werken en informatie en goede voorbeelden uit te wisselen. De landelijke afspraken die GGD’en maken moeten worden gefaciliteerd – ook daar ligt een taak voor ons. Verder voeren we projecten uit die de tbc-bestrijding versterken en onderhouden we het contact met onze partners op dit gebied. Dat zijn onder meer het Ministerie van VWS, het RIVM, KNCV Tuberculosefonds, COA, DJI en beroepsverenigingen.

Trends en ontwikkelingen

De tbc-bestrijding is aan verandering onderhevig. Dat het aantal patiënten afneemt, leidt ertoe dat de GGD’en de manier aanpassen waarop ze de tbc-bestrijding organiseren. Om de kwaliteit te bewaren, werken de GGD’en in vier regio’s sinds enkele jaren samen in regionale expertisecentra.

Tbc-bestrijding is een lokale verantwoordelijkheid, maar de GGD’en vinden dat de verantwoordelijkheid voor een beperkt aantal thema’s landelijk moet worden opgepakt. Dit gebeurt al. Voorbeelden van ontwikkelingen op landelijk niveau:

  • Het beheer en de doorontwikkeling van het landelijk patiënt-informatiesysteem iTBC
  • Landelijke kwaliteitskaders, afspraken over innovatie en opleiding van professionals

De landelijke samenwerking is nodig om tbc in Nederland goed te bestrijden. Want het aantal patiënten neemt weliswaar af, maar óók het aantal GGD-professionals dat in tbc-bestrijding is gespecialiseerd.

Omgaan met risicogroepen

Sommige groepen lopen meer risico tbc-geïnfecteerd te raken. Asielzoekers (en statushouders) zijn zo’n risicogroep. Daarom is tbc-bestrijding onderdeel van de Publieke Gezondheid Asielzoekers (PGA).

Ook justitieel ingeslotenen lopen meer risico. Ten eerste omdat ze in een gesloten instelling leven. Ten tweede omdat ze kunnen behoren tot bevolkingsgroepen die sowieso al verhoogd risico lopen op (long)tuberculose. GGD’en voeren de tbc-screening van justitiabelen uit in het kader van een overeenkomst tussen GGD GHOR Nederland en de Dienst Justitiële Inrichtingen.

Een tbc-screening moet aan kwaliteitseisen voldoen en kan alleen met een vergunning. Omdat screening fysieke of psychische risico’s met zich mee brengt, is er de Wet op het Bevolkingsonderzoek (WBO).

Wet op het Bevolkingsonderzoek

In 1992 is de WBO ingesteld om de bevolking te beschermen tegen de mogelijke fysieke en psychische risico’s die screenings met zich meebrengen. Aan sommige bevolkingsonderzoeken stelt de overheid strenge kwaliteitseisen, zoals aan de tbc-screening. Die moet vóór gebruik onafhankelijk worden getoetst op kwaliteit, en vereist een vergunning.

GGD GHOR Nederland vraagt de vergunning aan namens de GGD’en. We hebben een overeenkomst gesloten met het Landelijk Referentiecentrum voor Bevolkingsonderzoek (LRCB) om de vereiste kwaliteit van de tbc-screening te waarborgen. Het LRCB houdt de kwaliteit in de gaten en verbetert die.

Reactie GGD GHOR Nederland op het stikstofdebat

7 nov 2019 Veiligheid

Het debat over stikstof is in volle gang en het is een ingewikkeld debat. Het kabinet heeft vandaag maatregelen aangekondigd om het stikstofprobleem op te lossen. Ook GGD ... Lees meer

Lees meer over

Bijdrage GGD GHOR Nederland aan AO Forensisch Onderzoek

25 okt 2019 Veiligheid

Op 31 oktober 2019 vindt in Den Haag het Algemeen Overleg over Forensische Geneeskunde plaats. GGD GHOR Nederland heeft een schriftelijke inbreng geleverd voor dit overleg. Dit doen we samen ... Lees meer

Lees meer over